بازگشت احتمالی تحریمها و آنچه باید بدانید
نیویورک – ۲۸ شهریور ۱۴۰۴: جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل که با هدف تمدید تعلیق تحریمهای هستهای ایران برگزار شده بود، بدون موفقیت پایان یافت. تنها چین، روسیه، پاکستان و الجزایر از این قطعنامه حمایت کردند و مخالفت ۹ عضو و رأی ممتنع دو کشور سبب شد طرح تمدید تصویب نشود. اکنون روند ۳۰ روزهای که فرانسه، آلمان و بریتانیا در ۲۸ اگست برای فعالسازی «مکانیسم ماشه» آغاز کردهاند، بدون مانع ادامه خواهد یافت.
مکانیسم ماشه چه معنایی برای کسبوکار شما دارد؟
این سازوکار، تحریمهایی را که در سال ۲۰۱۵ تعلیق شده بود بازمیگرداند، از جمله ممنوعیت واردات نفت و گاز، منع فروش تسلیحات و تجهیزات دوگانهکاربرد، مسدود کردن داراییها و ممنوعیت سفر مقامات و نهادهای مرتبط. همچنین هر گونه توسعه یا آزمایش موشکهای بالستیک دوباره ممنوع میشود. بازگشت این تحریمها علاوه بر ایجاد محدودیتهای جدید در روابط مالی، میتواند دسترسی ایران به سیستم پرداخت جهانی SWIFT را کاملاً قطع کند و نقلوانتقال پول و کالا را برای صنایع داخلی بهشدت دشوار سازد.
نماینده ایران در سازمان ملل این اقدام را «عجولانه و غیرقانونی» خواند و اروپاییها را به سوءاستفاده سیاسی از توافق هستهای متهم کرد، اما طرف اروپایی میگوید ذخایر اورانیوم تهران بیش از ۴۰ برابر حد مجاز افزایش یافته و ایران به تعهدات خود پایبند نبوده است. این اختلاف نظر نشان میدهد امکان عقبنشینی سریع از موضع فعلی بسیار کم است.
موضع چین و روسیه و تاثیر آن بر بازارهای منطقه
با اینکه «مکانیسم ماشه» بهگونهای طراحی شده که حق وتوی روسیه و چین مانع بازگشت تحریمها نمیشود، پکن و مسکو این فرآیند را غیرقانونی دانسته و گفتهاند از قطعنامههای جدید پیروی نخواهند کرد. این موضعگیری ممکن است به حفظ برخی کانالهای تجاری با شرق کمک کند، اما ریسکهای حقوقی و مالی برای شرکتهای بینالمللی را کاهش نمیدهد.
فرصت دیپلماسی و پنجره محدود تصمیمگیری
فرانسه، آلمان و بریتانیا اعلام کردهاند در صورتی که تهران همکاری بیشتری با بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام دهد و وارد مذاکرات جدی با واشینگتن شود، آمادگی دارند فعالسازی مکانیسم ماشه را تا شش ماه به تعویق اندازند. با این حال، دیپلماتها احتمال دستیابی به این توافق را کم میدانند و هشدار میدهند که اگر تا ۲۸ سپتامبر راهحل مشخصی پیدا نشود، تمامی تحریمهای سازمان ملل دوباره اعمال خواهد شد.
توصیههایی برای مدیران صنایع
- آمادگی برای اختلال در زنجیره تأمین: ممنوعیت واردات نفت و تجهیزات و قطع دسترسی به شبکههای مالی جهانی به معنای کند شدن جریان مواد اولیه و ماشینآلات خواهد بود. بررسی تامینکنندگان جایگزین، مذاکره برای تهاتر کالا و استفاده از ارزهای محلی میتواند از خسارات احتمالی بکاهد.
- پایش دائم تحولات حقوقی: با توجه به اینکه برخی کشورها (مثل چین و روسیه) اجرای تحریمها را به چالش میکشند، ارزیابی دقیق ریسک و پایبندی به قوانین تجارت بینالملل ضروری است تا از جریمههای ثانویه در امان بمانید.
- استفاده از پنجره دیپلماسی: فرصت محدود برای تعویق تحریمها باید برای تقویت ارتباط با بازارهای منطقهای و جذب سرمایهگذاری از کشورهایی که هنوز امکان همکاری دارند، غنیمت شمرده شود.
در مجموع، بازگشت تحریمهای سازمان ملل میتواند به رکود و تورم بیشتر در ایران بینجامد. اما با برنامهریزی دقیق، تنوعبخشی به زنجیره تأمین و استفاده از ابزارهای قانونی موجود، مدیران صنایع میتوانند ریسکهای پیش رو را مدیریت کنند و از فرصتهای ناشی از تغییرات سیاسی و اقتصادی بهرهبرداری کنند.